Waarom gratis ontwerpen me een rijker mens maakte

Vraag 10 mensen naar innovatieve organisaties en je kan er zeker van zijn dat de meerderheid hightech bedrijven zoals Amazon, Google of Tesla als voorbeelden zal noemen. Dit zijn sexy organisaties waarin de slimste mensen ter wereld de grenzen van het mogelijke verleggen.

Als digitale designer kijk ik ook op naar dit soort bedrijven. Zij doen het werk waar ik naar streefde aan het begin van mijn carrière. Het is 10 jaar geleden dat ik afstudeerde met een master in Communication & Multimedia Design. De eerste zes jaar van mijn carrière werkte ik voor grote merken bij communicatiebureaus in België. Daarna werkte ik als design director bij een Silicon Valley startup die zonder geld kwam te zitten. Terug in België startte ik mijn eigen softwarebedrijf dat tools maakt voor communicatieteams bij bedrijven zoals AB Inbev, IKEA, KBC, Samsung en Toyota.

Afgelopen jaar nam ik echter een heel ander pad. Ik verliet mijn bloeiende startup en ging op sabbatical, een jaar lang gratis ontwerpen voor organisaties met weinig geld, meestal de enige designer daar.

Deze sabbatical gaf me een andere kijk op wat het betekent om designer te zijn, en zette me op een nieuw doelgericht pad. Onderweg leerde ik over de non-profitsector en de praktische aspecten van een eenjarige sabbatical. Ik maakte veel fouten en stuurde onderweg bij. Ik leerde over het ontwerpen van sociale diensten. Pikte nieuwe processen en tools op. Het was een levensveranderende ervaring die ik elke designer en ondernemer aanraad.

Dit is een persoonlijk verhaal, maar ik heb het zo praktisch mogelijk gemaakt voor degenen onder jullie die ook overwegen om een sabbatical te doen.

Vier domeinen waarop ik me richtte

De sabbatical begon goed eind 2016 met een blogpost waarin ik mijn plan voor het jaar uitlegde. Ik legde uit waarom ik na een decennium stopte met werken in commerciële organisaties, en waarom ik op zoek was naar zinvoller werk.

Tekening van mijn initiële plan voor een eenjarige sabbatical.

De boodschap resoneerde. Mensen waren geïnteresseerd om een ondernemer met een designachtergrond gratis bij hun gelederen te krijgen. Ik vond al snel vier non-profits die me een paar maanden lieten meedraaien om nieuwe diensten te bedenken.

• Een woonzorgcentrum voor mensen met dementie
• Een jobcoachingsorganisatie voor kwetsbare mensen
• Een integratiehub voor nieuwkomers
• Een hyperdiverse basisschool

Hoewel dit heel verschillende organisaties waren, deelden ze allemaal een focus op het verbeteren van het leven van mensen, dag in dag uit. Wat een verandering vergeleken met het commerciële werk dat ik daarvoor deed.

Waarom deed ik een jaar pro bono designwerk?

Mensen gaan om verschillende redenen op sabbatical, maar de constante is dat ze meestal op zoek zijn naar iets nieuws. Ze willen uit een sleur breken en een nieuw pad inslaan.

De gerenommeerde visueel designer Stefan Sagmeister is een fan van sabbaticals. Elke zeven jaar sluit hij zijn studio voor een heel jaar om aan persoonlijke projecten te werken. In zijn TED-talk legt Sagmeister uit dat dit ene jaar vrij zijn professionele werk voor de zeven jaar erna voedt.

Hoe Sagmeister mini-pensioneringen plant elke zeven jaar.

Voor mij kwam het idee van de sabbatical na het verlaten van het softwarebedrijf dat ik had opgebouwd. Ik had inspiratie nodig voor mijn volgende stap in het leven. Ik besloot die inspiratie te vinden door gratis te werken voor non-profits.

Dit sabbatjaar verrijkte mijn leven op zoveel manieren:

• Het verbreedde mijn blik op de problemen die je als designer kan helpen oplossen.
• Ik ontmoette prachtige nieuwe mensen bij elk project.
• Ik verdiepte bestaande relaties met medewerkers.
• Omdat ik de vrijheid had om te experimenteren, leerde ik nieuwe methodes en vaardigheden.

Hier is waarom ik geloof dat deze ervaringen verrijkend kunnen zijn voor elke designer en ondernemer.

Doelgerichte organisaties leren kennen

Werken in non-profits voelt anders dan werken in winstgedreven organisaties. De zachte aspecten van business worden benadrukt, aspecten zoals cultuur, waarden, coaching en teamwork. Non-profits zijn vaak meer bezielde en doelgerichte plekken vergeleken met organisaties die zich richten op winst.

Auteur Frederic Laloux creëerde een praktisch model om deze verschillende organisaties te vergelijken via kleuren. Laloux labelt veel non-profits als groene organisaties en typische winstgedreven organisaties als oranje.

Oranje organisaties gebruiken de metafoor van een machine, waarbij alle componenten geoptimaliseerd moeten worden om maximale output te bereiken. Groene organisaties gebruiken de humane metafoor van een familie.

Bron: Reinventing Organizations: A Guide to Creating Organizations Inspired by the Next Stage of Human Consciousness, door Frederic Laloux.

Laloux schrijft uitgebreid over de opkomst van een nieuw type organisatie met de metafoor van een levend organisme.

Als iemand met een achtergrond in winstgedreven oranje organisaties, was het een welkome verandering om in warmere, meer humane organisaties te belanden. Dit waren zachtere culturen met meer focus op harmonie, welzijn en positieve impact maken.

Aanvankelijk voelde deze andere aanpak echter ook wat vaag en inefficiënt. Ik moest leren om tot rust te komen en mijn tijd te nemen. Ik moest leren om mensen boven processen te stellen.

Ik zag heel belangrijk werk in de non-profits dat het leven van veel mensen verbeterde, maar ik voelde vaak dat hun manier van werken verbeterd kon worden. Er waren niet dezelfde deadlines en doelen die alomtegenwoordig zijn in oranje organisaties en die teams pushen om snel te innoveren. Woonzorgcentra hebben zelden kwartaalverkoopdoelen. Scholen hoeven hun conversiefunnel niet te optimaliseren. Jobcoaches proberen geen Net Promoter Scores te verbeteren.

Omdat er doorgaans minder harde doelen zijn die gehaald moeten worden, hebben medewerkers minder motivatie om de machine waarin ze werken te verbeteren. Non-profits werken met zoveel passie IN hun organisatie, dat ze geen tijd vinden om AAN hun organisatie te werken. In mijn beperkte ervaring met non-profits leek dit de belangrijkste factor te zijn voor minder innovatie.

Een designer met technische vaardigheden in de buurt hebben voor een beperkte periode hielp deze organisaties een innovatiemindset te adopteren. Het maakt het mogelijk voor teams om aan projecten te werken die ze anders niet zouden doen en om grote veranderingen in korte tijd te maken.

Werken aan wat ertoe doet

Ik las ergens dat 90% van de designers werkt aan het oplossen van problemen voor de rijkste 10% van de mensen. Ze werken voor banken, IT-giganten, communicatiebureaus of hippe startups zoals de Airbnbs, Amazons en Ubers van deze wereld. Daar werkte ik ook een decennium.

Maar er is een breder spectrum van problemen dat wij designers kunnen helpen oplossen. Organisaties in deze designarme sectoren zijn misschien niet zo fancy als de hippe startups, maar hun werk doet er echt toe.

Voor een designer is het een geschenk om onze specifieke vaardigheden te kunnen gebruiken om deze mensen in staat te stellen beter te worden in het helpen van anderen.

Zo'n sabbatical is een geweldige herinnering dat we fundamenteel ontwerpen om de wereld te verbeteren.

Quote toegeschreven aan filosoof Ben Parker, oom van Spiderman.

Werken in de sociale dienstensector benadrukte ook het belang van mensgerichte design voor mij. Om de wereld te verbeteren, moeten we er met beide benen in staan. We moeten echt begrijpen voor wie we ontwerpen en hoe onze oplossingen levens beïnvloeden.

Dit soort design gaat niet over pixels verschuiven om iets mooi te maken. Het gaat over het begrijpen van de noden en aspiraties van mensen en het bouwen van oplossingen om hun levenskwaliteit te verbeteren. En uiteindelijk doet dit alles — gezondheidszorg, onderwijs, tewerkstelling, integratie — ertoe voor ons allemaal.

Nieuwe startpunten ontdekken

Je huidige banen of projecten lijken meestal veel op vorige banen of projecten. Dat is normaal. Je begint altijd van waar je nu bent. Het kan moeilijk zijn om uit dit lineaire pad te breken.

Visualisatie van mijn jobpad gebaseerd op mijn LinkedIn-profiel.

Toen ik het vorige bedrijf verliet dat ik had gecreëerd, wilde ik iets nieuws starten. De meerderheid van mijn ideeën voor een nieuw bedrijf waren heel logisch, omdat ze begonnen vanuit mijn huidige wereldbeeld.

Ik kwam met een communicatieworkshop-marktplaats, een workshopmateriaal e-shop, een subsidie-accelerator, welkomstboxen voor nieuwe werknemers, en nog een paar bedrijven. Deze ideeën inspireerden me echter niet genoeg om ermee door te gaan.

Ongeïnspireerde businessideeën vinden met weinig impact.

Om echte problemen te vinden, moest ik de echte wereld in. Ik moest mijn horizon verbreden.

Ik had een pauze nodig van mijn huidige pad om nieuwe startpunten te zoeken. Idealiter werken aan oplossingen die de wereld echt nodig heeft.

Dat is het belangrijkste voordeel van een design sabbatical. Frisse startpunten vinden. De mogelijkheid van nieuwe en spannende paden om in het leven te nemen.

Een ikigai vinden

Hoe vind je werk dat ertoe doet? Werk dat je enthousiast houdt? Werk waar je je goed bij voelt?

Het Japanse ikigai-model verklaart mijn zoektocht goed. Ikigai kan vertaald worden als "de reden om 's ochtends op te staan." Het stelt dat je een echte levensmissie zal hebben als je iets doet waar je goed in bent, dat je graag doet, waarvoor je betaald wordt, en dat de wereld nodig heeft.

Ik weet wat ik graag doe en waar ik goed in ben. Dingen maken met mensen. Nieuwe ideeën bedenken en ze laten gebeuren. En ik werd er altijd goed voor betaald.

Het punt is, de wereld heeft niet echt mensen nodig die meer producten kopen. Voor de sabbatical wilde ik problemen vinden die het waard zijn om op te lossen. Dingen die ertoe doen.

Dat is misschien een van de belangrijkste lessen uit deze sabbatical. Waarom tijd verspillen aan het bouwen van dingen die mensen niet nodig hebben? Er zijn zoveel mensen die onze hulp kunnen gebruiken.

Mijn IKIGAI.

Voor mij werd het een morele verplichting om mijn werk zinvoller te maken.

Werk doen waar mensen om geven

Wanneer je oplossingen ontwerpt voor echte problemen, geven andere mensen meer om je werk. Mensen zijn oprecht geïnteresseerd in de onderwerpen die je probeert te begrijpen. Ze willen meedenken om oplossingen te vinden.

Als werk zo'n integraal deel van je leven is, voelt het goed wanneer de mensen in je leven kunnen relateren en geïnteresseerd zijn in wat je doet. Eindelijk, na al die jaren, gaven mijn familie om de problemen waaraan ik mijn energie besteedde.

Een van mijn favoriete momenten was een bezoek aan het Huis van Alijn met mijn grootmoeder. Het is het museum van het dagelijks leven. Mijn grootmoeder is een tester van de dementie-applicatie die ik bouw, en samen namen we verhalen op over objecten en rituelen uit het dagelijks leven toen zij jong was.

Selfie time. Ik links, oma Josée rechts.

Een betere designer worden

Een van mijn doelen, zoals vermeld in mijn intentieverklaring, was om het jaar niet alleen met een vernieuwde visie te eindigen maar ook met een stevigere grip op service design-aanpakken. Dat werkte, en onderweg pikte ik een paar handige vaardigheden op die me een meer afgeronde designer maakten. Voor mij persoonlijk omvatte dit videostorytelling, visuele communicatie en lesgeven.

Videostorytelling

Ik wilde duidelijke video's maken van elk project die voldoende context zouden geven over het probleem, zodat ik mijn bescheiden publiek kon vragen om input te geven op de oplossingen.

Ik huurde een van mijn beste vrienden in, Sil Willems van Make a Point, een videocoach en regisseur, om me te helpen leren zelf video's te maken. Sil coachte me om beter te worden in filmen, interviewen en shots plannen. Samen hebben we meer dan tien video's gemonteerd.

Videoproductie bleek een waardevolle extra vaardigheid, die me hielp om het designproces en bevindingen effectief te communiceren. Deze aanpak hielp stakeholders aan boord te krijgen en andere mensen geïnteresseerd in het project. Deze transparantie creëerde veel goodwill. Publiek zijn met het werk pushte me ook om beter werk te leveren. Mensen keken mee, dus ik kon het niet half doen. Ik moest presteren.

Visueel faciliteren

Een leuke vaardigheid die ik verbeterde was tekenen om grip te krijgen op de nieuwe problemen en oplossingen. De tekeningen hielpen me overzichten te maken van alle componenten en mijn begrip te dubbelchecken met stakeholders.

Groepsworkshop waarbij de workflow van jobcoaches bij Maks in kaart wordt gebracht.

Daar is tekenen het meest waardevol. Het is een uitstekende manier om te communiceren met teamleden en stakeholders. Visuals helpen gesprekken te structureren en maken het designproces veel toegankelijker en participatiever.

Hier is het resultaat van de workshop. Een visual die het Maks-team gebruikt om werkzoekenden te laten zien hoe ze geholpen zullen worden.

De specifieke tekenstijl die hier getoond wordt komt rechtstreeks uit het Bikablo visuele woordenboek. Sterk aanbevolen.

Lesgeven aan basisschoolleerlingen

Een laatste vaardigheid was kunnen staan voor een klas basisschoolleerlingen en hun aandacht vasthouden. Geen gemakkelijke prestatie.

Tijdens het schoolproject had ik de kans om veel leerkrachten te zien werken en zelf te oefenen met lesgeven. Na een tijdje werd ik veel beter in het meenemen van een groep kinderen in het proces en hen enthousiast maken over het project. Het was hard werken maar leuk. En als je hebt geleerd om een klaslokaal vol 10-jarigen te entertainen, kan je volwassenen ook aan.

Vrienden maken

Een groot voordeel van vrijwilligerswerk in verschillende organisaties is dat je veel mensen leert kennen in een positieve context. Je biedt aan om problemen op te lossen die belangrijk voor hen zijn. Dit is krachtig. Zulke constructieve en positieve samenwerkingen helpen je snel relaties te vormen. Het koopt een hoop goodwill. Meestal zijn mensen heel vriendelijk, dankbaar en bereid om samen te werken.

In elk van de vier organisaties waarmee ik werkte ontmoette ik een boel geweldige mensen. Ik had zo'n goede tijd bij de meeste organisaties dat ik er achteraf terugkeerde om nog een maand met het project door te gaan.

Afscheid bij PIN, me omkopen met taart en cadeautjes om terug te komen.

Een sociale sabbatical werkt aanstekelijk. Heel wat vrienden raakten betrokken bij de sabbatical en we hadden de kans om elkaar nog beter te leren kennen. Dit kwam natuurlijk omdat de meeste projecten begonnen via mijn bestaande netwerken. Het is verrijkend om naast vertrouwde mensen te werken in een onbekende context en hun dagelijks leven beter te begrijpen. Samenwerkingen zoals deze laten je begrijpen wat belangrijk voor hen is en het wordt ook belangrijk voor jou.

De relatie met elk van deze mensen is gegroeid en verdiept. Nu hebben deze vrienden en ik gedeelde doelen. Ik ben geïnvesteerd in hun toekomst en de toekomst van hun projecten.

Het is intens om een jaar vrijwilligerswerk te doen maar het was ook ongelooflijk belonend.

Deze sabbatical begon over projecten te gaan. Het bleek ook heel erg over mensen te gaan.

De wereld zien door de ogen van geweldige mensen die in non-profits werken hielp me begrijpen dat veel doelgerichte organisaties onze hulp nodig hebben om het leven van kwetsbare en achtergestelde mensen te verbeteren. Als designer heb je een goede mix van menselijke vaardigheden en probleemoplossende vaardigheden die nodig zijn om een betere wereld te creëren. Deze sabbatical gaf me de drive om echte problemen op te lossen die in het dagelijks leven voorkomen.

Oorspronkelijk gepubliceerd op Medium